ويژگيها ، با يكديگر مشترك هستند ، از اين رو ما بحث از كتابت نبطى را به فصل آينده موكول مىكنيم تا هم تكرار نشود و هم رابطهء ميان دو كتابت روشن گردد . سنگ نوشته‌ها و نقوشى كه تا كنون به دست آمده « 1 » ، همگى با خط عربى تحول يافته از خط نبطى ، نوشته شده است و به دورهء ما قبل اسلام بر مىگردد و همين نقوش ، بزرگترين راهنماى پژوهشگران ، در رسيدن به طريق تطور كتابت عربى است . اين نقوش پنج تا هستند ( صورت آنها را در آخر كتاب ، در بخش ضميمه‌ها ملاحظه فرماييد ) . « 2 » يكى نقش ام الجمال است و تاريخ آن ، حدود سال 250 ميلادى است . « 3 » ديگرى نقش « نماره » است و تاريخ آن ، سال 328 ميلادى است . « 4 » ديگرى نقش « زبد » است و تاريخ آن ، 512 ميلادى است . « 5 » ديگرى نقش « حرّان » و تاريخ آن ، 568 ميلادى است . « 6 » و ديگرى نقش « ام الجمال » دوم و تاريخ آن ، به اواخر قرن ششم ميلادى بر مىگردد . « 7 »

--> ( 1 ) نوشته‌هايى كه با دقت روى تخته سنگها و يا صخره‌ها كنده كارى مىشود ، دانشمندان آنها را « نقوش » يا ( Inscription ) مىنامند و نوشته‌هايى كه با دقت و عنايت نوشته نشده‌اند ( GraFFiti ) ناميده مىشوند . بنگريد به : خليل يحيى نامى ، ص 5 ، محمود حجازى ، علم اللّغة ، ص 217 . ( 2 ) بعد از نوشتن اين كتاب ، اطلاع يافتيم كه سنگ نوشته‌اى مربوط به عرب جاهلى ، در سال 1965 من در سوريه پيدا شده كه به آن ، نقش « اسليس » مىگويند و متن آن چنين است : « ابراهيم بن مغيرة الاوسى ارسلنى الحارث الملك على سليمان سنة 423 » يعنى سال 529 ميلادى ، بنگريد به : سهيلة الحبورى ، اصل الخط العربى و تطور حتى نهاية العصر الاموى ، رساله ما جستير دانشگاه بغداد ، 1974 م . ( 3 ) دربارهء تاريخ كشف اين سنگ نوشته ، خواندن ، ترجمه و صورت آن رجوع شود به : اسرائيل و لفنسون ، ص 139 ، ناصر نقشبندى ، منشأ الخط العربى ، ص 130 - 131 جواد على ، ج 1 ، ص 189 و ج 7 ، ص 271 ، زاكيه محمد رشدى ، النقوش السامية ، قسمت اوّل مقاله‌اى در مجلهء دانشكدهء ادبيات دانشگاه قاهره ، مجلد 28 ، ص 90 . ( 4 ) جويدى ، محاضرات ادبيات الجغرافيا ، ص 90 ، اسرائيل و لفنسون ، ص 190 ، بلاشر ، ج 1 ص 71 ، و ناصر نقشبندى ، ص 131 ، جواد على ، ج 1 ، ص 189 و ج 7 ، ص 273 . ( 5 ) اسرائيل و لفنسون ، ص 191 ، بلاشر ، ج 1 ، ص 71 ، ناصر نقشبندى ، ص 32 ، جواد على ، ج 1 ، ص 190 و ج 7 ، ص 278 ، زاكيه محمد رشدى ، النقوش السامية ، قسمت دوم مقاله‌اى ، در مجلهء دانشكدهء ادبيات دانشگاه قاهره ، مجلد 29 ، ص 36 . ( 6 ) بلاشر ، ج 1 ، ص 72 ، ناصر نقشبندى ، ص 132 ، جواد على ، ج 1 ، ص 190 و ج 7 ، ص 279 ، زاكية محمد رشدى ، مجلد 29 ، ص 37 . ( 7 ) ناصر نقشبندى ، ص 132 ، جواد على ، ج 1 ، ص 191 ، رمضان عبد التواب ، ص 42 ، زاكيه محمد رشدى ، مجلد 29 ، ص 38 .